De Oogst van Overmorgen opent deuren die je zelf nog niet ziet

Een gesprek met Koen Pronk, beleidsadviseur landbouw en natuur bij de provincie Noord-Holland. Bron van de foto: Noord-Holland.nl

Wat gebeurt er als jonge professionals vanuit verschillende hoeken van het voedselsysteem elkaar persoonlijk leren kennen? Als ze hun vaste perspectieven tijdelijk loslaten en ruimte maken voor nieuwsgierigheid? Koen Pronk deed mee aan de Oogst van Overmorgen en merkte dat er iets bijzonders gebeurt wanneer je je even laat meenemen in een andere manier van kijken.

Een brug tussen landbouw en natuur

Koen werkt al ruim twee jaar bij de provincie Noord-Holland. Zijn achtergrond is breed: sociale wetenschappen, ecologie en duurzame ontwikkeling – maar hij is altijd op zoek geweest naar de raakvlakken tussen landbouw en natuur. “Wat is precies natuur? Waar houdt landbouw op en begint natuur? Gaan die twee samen of zijn het juist tegenstellingen?”

In zijn werk begeleidt hij gebiedsprocessen waarin boeren, terreinbeheerders, waterschappen, gemeenten en andere stakeholders samen toewerken naar een duurzame inrichting van een gebied. Soms begint zo’n proces helemaal open, maar vaker stapt Koen in wanneer er al spanning of conflict is. Dan komt het aan op vertrouwen herstellen, belangen verbinden en menselijke gesprekken voeren, vaak letterlijk aan de keukentafel. “Dat zijn soms best moeilijke gesprekken.”

Waarom de Oogst van Overmorgen?

Zijn manager tipte het: misschien is dit iets voor jou. Het sprak hem direct aan, vooral door de samenstelling van de groep.

Tijdens het programma ontmoet je mensen die je normaal gesproken alleen vanuit hun functie zou kennen. Nu niet als boer, beleidsmaker of ondernemer, maar als mens. Dat bleek van enorme waarde.

“Je leert mensen kennen die in het professionele leven misschien aan de 'andere kant' staan, maar dan op een heel persoonlijke manier.”

Het vergroot het inlevingsvermogen, zegt Koen. Je hoeft het niet eens te worden, maar je neemt elkaar wel serieus. Dat is volgens hem één van de sleutels voor de verandering die nodig is binnen het voedselsysteem.

Het programma: vertragen om te versnellen

De Oogst van Overmorgen is gebaseerd op Theory U. Tijdens de eerste driedaagse draait het om vertragen en verdiepen. Veel praten, nog meer luisteren; zonder meteen naar oplossingen te rennen.

Voor iemand die gewend is aan ‘doen en doorpakken’ was dat best uitdagend. Maar later zag Koen de waarde: juist de vertraging creëerde ruimte voor inzicht.

Tijdens de tweede driedaagse daalde de groep af in de U; met meditatieve oefeningen, stilte in het bos, en opdrachten die je uitnodigen om naar binnen te kijken.

“Het was verfrissend en totaal anders dan de overleggen en PowerPointpresentaties die ik gewend ben bij de provincie.” En hij voegt toe: “Deze aanpak schudde alles even flink op, en dat vond ik heel fijn.”

Wat Koen ziet in het voedselsysteem

Door de Oogst van Overmorgen kijkt Koen anders naar de uitdagingen in het voedselsysteem. Hij ziet energie bij jonge boeren, en een groeiend besef dat het anders moet, maar de match met de overheid ontbreekt vaak nog.

Ook leerde hij dat het begrip “gangbaar” helemaal niet zo zwart-wit is als het soms lijkt. In de groep zat zelfs iemand die gangbaar boer is én natuurbeheer, verbreding én een zorgtak runt. Dat bracht nuance terug in het gesprek. En perspectief.

Een nieuw idee dat wortel schoot

Tijdens een stille oefening in het bos viel ineens alles op zijn plek: Koen zag een toekomstbeeld voor zich: een zorgboerderij, samen met zijn broer. Akkerbouw combineren met zorg. Natuurbeheer verbinden met mensen. Het idee werd tijdens de Oogst steeds concreter.

“We hadden af en toe al wilde ideeën over ondernemen. Maar tijdens de Oogst viel ineens alles samen. Het kwartje viel: dit is wat we willen doen.”

Het plan groeit nu stap voor stap verder, met hun levens, partners en werk in gedachten. 

Ruimte om je eigen weg te vinden

Wat Koen uiteindelijk het meest waardeerde? De informele sfeer en de openheid. “Omdat het zo informeel is, voel ik me ook zelfverzekerder. Je hebt het gevoel dat je buiten je provincie-bubbel rugdekking hebt: je weet dat er andere mensen zijn die er net zo in staan als jij. Dat maakt dat je ook eerder durft te zeggen wat je echt vindt.”

Zijn advies aan toekomstige deelnemers?

“Stel je open. Je openstellen is misschien een open deur, maar er gewoon echt voor gaan is belangrijk.”

Volgens Koen zit daar juist de ruimte om iets nieuws in jezelf te ontdekken. Het programma vraagt om nieuwsgierigheid; niet alleen naar anderen, maar ook naar jezelf.

De Oogst van Overmorgen is er voor mensen die durven kijken voorbij hun eigen perspectief. Voor professionals die het landschap-, landbouw- en voedselsysteem niet alleen willen veranderen, maar eerst willen leren hoe ze elkaar kunnen verstaan.